Karangahan Vol. XIX Mayo 2010

Author: Jai Jesus Uy Borlagdan /

EDUARDO UY, JR.


an socialist


nagparalaag make-up.
kinurong su buhok
buda sinul-ot an sapatos
na hitaas an takon.
hiniling pa an sadiri
sa salming. pinadako
an duwang dudo.
kan napantay na,
kan tama na an sukol
ki saiyang kiray,
inapod su katabang.
hinapot kun may gumos
sa likod kan bado niyang uso.

“wara man po, ate,” sabi kan
katabang. “magayunon ka po
talaga. ikaw po an socialist
na midbid ko na pinakatunay.”



Si EDUARDO UY, JR kan Gubat, Sorsogon, an saro sa mga bagong tingog sa pagsurat sa Bikol. Pig-iipos niya an enot niyang tipon ki mga rawitdawit sa Gubatnon na BALUD SA DALAN.

Karangahan Vol. XVIII Abril 2010

Author: Jai Jesus Uy Borlagdan /


GEOPOET

Kulog tulak

Gurukgutok nin tulak depisilon intindihon
Minabilog ang lipot pag-atot mahayahayon
Mainom ka nin bulong daeng seguro
Kun marahay nin hidali libong sa payo.

Gurukgutok nin tulak, minahilab diretso
Minabukol sa gilid, surip bagang bato
Sa ininom na tubig maduda kang gayo
Tibaad impektado o baya may hilo.

Igwa man kulog tulak sa pangangake
Minapuros sanang hilab an babaye
Minasimangot ini bikrat an duliduli,
Hangos nin hararom sabay abre!

Aw inda tadaw baya ta arog kaini
Kapot an nguso, luwas an kustombre,
Pinagmuda si pade damay an mga kapre,
Pagluwas nin ake ginhawang puwerte!

Kulog tulak baya an sabi garo arte
Dae pigtutuyo basang minarepeke
Kun dae mo aram an siyertong diskarte
Mata mo mararom, atot mo maremate!

Karangahan Vol. XVII Marso 2010

Author: Jai Jesus Uy Borlagdan /

JUSAN VILLAFLOR MISOLAS


Obra



Pinorbaran kong ikurit an lawog ni Kagurangnan,
pero maski anong pirit, iba an sakuyang nahahaman.


 
An nahihimo ko, iyo an sakuyang lawog,
itum na buhok, mga matang turuhok,
baralud na ngabil na pano pagkatakot.


 
Pinorbaran kong ikurit an lawog ni Kagurangnan,
pero maski anong pirit, iba an sakuyang nahahaman.


 
An nahihimo ko iyo an sakuyang lawog,
an sakuyang dungo, pirok, kiray,talinga,
nakaduko, nagkukurahaw na dae ko taposon an obra.


02-25-10
O.S. Benedictus


JEROME MENDOZA HIPOLITO

Pagtapos


Puonan ta sa katapusan
tapuson ta sa pinuonan


Sarong halawig
na pagbaklay an buhay

Igwa kitang binabayaan
Igwa kitang ina-abtan

sa halaba
na dalan kan kinaban

Minapuli sana kita 
kun sain kita hali


*


Si Jusan buda si Jerome an duwa sa nangongorog na mga lumbod na parasurat sa Camarines ngonian na panahon. Miyembro an duwa kan Kabulig Bikol, grupo ki mga Bikolanong Parasurat.


Karangahan Vol. XVI Pebrero 2010

Author: Jai Jesus Uy Borlagdan /

Pebrero: Bulan kan Pagkamuot sa Arte



JAIME JESUS BORLAGDAN
Raburab kan Luyong


"Poverty of the arts!”
Richard Madrilejos, an luyong na artist

1.
Paroro an kinaban ta, Padaba. Mantang an tubig kan kinaban naglalangkaw, an pagkanitawo ta naghihibabaw. Napapakuspa ako, uru-aldaw an satong mga langang balwarte na kan mga propeta kan sagin buda mga matinis na anghel na pandok pirak. An gabos iubos an maghapon ninda sa pagbutla sa mga istasyon kan baratong kaogmahan. An TV an maogmang helang, an legal na mahabas, an manlalansing buhi kan konspirasiya kan mga hagas. Ibugtak ini sa hampang ta para lamoson kita sa hudong, badaton kita ki sagmaw buda hangaw.

Mantang pigbubuyungaw an mga librohan, piggigibong kasilyasan an mga eskwelahan, pigkakarayuan an mga institusyon, an mga galeriya, an mga silensiyong museyo, pigpupurupilsi ta an bulitas sa buto kan itom na kahon sa sala, pig-uutob ta an hiro kan lapnad na liwanag.

Subtle na maray an doom na pigkakalot ta, ta dai ta hiling an kalot. Kaitong mga panahon, an mga kamagurangan ta nagrabas sa panahon buda sinilyaban an gabos na maagihan nindang bako sinda an kagibo, linupigan buda rinaodas an gabos na bako nindang ina o tugang, kinarne su mga bako ninda kakolor, kadila o kabandera—Ngonian, gabos kita nagpapamburukod pabugsok sa hampas kan modernong panahon, mga sablok, mga mantok. Nagngangararakngak na lasngag, bangag sa mga presenteng adiksiyon. Daing pagpugol an bultok tang mga kamot sa pagraot sa sato man sanang minukna kan kita ubat pa. Mga nakabuhi sa toril kan mga sugo buda relehiyon, iramog ta sa satuyang lawas an ati kan mga hayop, isungkal ta kan satong ngislo an tinimak-timakan kan Pilato tang bitis sa ibang panahon kan satong pugol na moralidad.

An dulom kan eclipse na dai naghihiro yaon sa tangod ta ngonian. Pero an mga mata ta sa pigkukumbulsiyon sa tama kan mga maisog na ilusyon. Isangat kita sa langkaw-droga kan paglataw kan sarong nahuhungkang, na garo naglalayap an pagmati dawa natatakdag.

Ayko! Kagadanan sana an diyos na kaya tang patotoohan, tubudan, luhudan! Rarabason ta an kinaban, sarong rawog ki ayam na paslo buda namamagat mantang an hubang lawas kan kasaysayan naghihingagdan.

2.
Muya ko sanang magparataram, Padaba. Sa mga bangging arog kaining mauran. Kita sanang duwa, mantang su satong mga pag-iriba lawas na nagkaurungman kan osipunon na bintana.

Muya kong agyaton an ala-syeteng aga, na masubol na naman samuya gabos pasiring sa pamitsan kan prominenteng makina buda an mga invisible niyang mga latigo.

Dai na ako napapahibi sa uyam na nag-anab kan sakong pagmati. Ilinunad ko na an natatada kong kalag sa marabas kong pangaturugan na luwas laog sa tulong panahon, kaito, ngonian, mag-abuton. Arog sa sarong Jumper na buhing nagbabyahe sa paagi kan mga ritrato.

Nakabuhi na ako, Padaba. Hali sa labtok, kinanap ko an gamot kan paroy pasakat sa saiyang buswak. Sa sakong muklat, ako an puon na nabuhay sa pagsilo ki burabod sa huyop, ako an pisog na tuminambo sa sarong tasang gapo.

Matindog ako sa tahaw kan satong kadikloman, dara an sakong ugop-ugop, pagkamuot, orag-orag, papasilyabon ko an sakong lawas, sarong mongheng may protesta, sarong bukid ki uhot na warang manganganog, sa pagrumdom saimo.

Enero 7, 2010. Pawa, Tabaco City.

Karangahan Vol. XV Enero 2010

Author: Jai Jesus Uy Borlagdan /


JEROME M. HIPOLITO


An Soap Opera kan sadiri


Bibilogon an isturya
sasaru-saruon
an mga pagirumdom,
pano an kwarta
gagastuson?
Halawig an hahalaton
na katapusan,
garo si mga sarabudan
na pangiturugan.

Pakabuka pa sana ngani
kan mata insigida,
mapoon tolos
an daing tapos na isturya.



Si JEROME MENDOZA HIPOLITO kan banwaan kan Calabanga nagtapos sa Ateneo de Naga University. Nagluwas na an nagkapira niyang rawitdawit sa Burak buda Bicol Mail. Saro siya sa mga nangarana kan Premio Tomas Arejola para sa Literaturang Bikolnon kan 2008. Nagtuturo siya ngonian sa Our Lady of La Porteria Learning Center sa saiyang banwaan. Kairiba si Hipolito sa bagong sulog kan mahigos buda aktibong mga para rawitdawit sa Bikol sa ngonian.

















RICHARD MADRILEJOS



Uminagi sa kamot


Sa kamot uminagi
an siram, nagrulungsi
duminukot sa higdaan
naagahan, labahan.



Si RICHARD MADRILEJOS kan Pawa, Syudad kan Tabaco, an kagmukna kan grupong kultural na An Banwa: Kultura buda Artes kan Tabaco, kun sain siya an presenteng Pamayo. Apisar kan pagiging poeta, saro man si Madrilejos na parasurat ki dula, paraturo buda bokalista kan bandang Rash.

Karangahan Vol. XIV Disyembre 2009

Author: Jai Jesus Uy Borlagdan /

ALLAN POPA
An Sakuyang Ginhawa

Pwede kong saro-saroon
An mga lugad kan aki pa
Maski nagpila na
Sa sakuyang ginhawa

Poon sa bitis paitaas
Sa tuhod, sa abaga, sa payo
(Arog sa kanta)
An kada saro may istorya

An kulog, an kulog
Na huna ko dai na matapos
Pero natapos man
Sisay an naghayop?

An kulog sa boot
Kulog na daing lugad
Kulog na garong dai matapos
Sa rarom kan paghangos

Si ALLAN POPA kan Virac, Catanduanes an saro sa mga pig-oorgulyong Bikolanong parasurat. Kagsurat siya ki walong libro nin tula kairiba na an "BASTA" (ADMU Press, 2009). Nagtuturo siya sa Ateneo de Manila University.



JUSAN V. MISOLAS

Pagkam (aw) oot



masakrot
an batag
na sakuyang
binutong

hale
sa sapad.
Kaya sakuya
ining niluwa

asin pinirit
na giraray
isumpay

sa tangkay
tanganing
ini padagos
na maghamis.


Si JUSAN VILLAFLOR-MISOLAS kan Syudad kan Naga, saro sa bagong sulog kan mga Bikolanong parasurat sa Bikol. Saro siyang 2nd Year BS BSE Physics kan Ateneo de Naga University. Hilig ni Jusan an Computer Programming, magreparo ki arte, buda pagsurat.


Karangahan Vol. XIII Setyembre 2009

Author: Jai Jesus Uy Borlagdan /

KRISTIAN SENDON CORDERO

Balangaw


Dai pa nagpapahiling an balangaw.

Dai pa natitiyan an tubig.

Dai pa nabibisto an mga gadan.

May namiminwit nin mga pangum-um,

naghaharabunan nin mga tamong.

Mantang an langit toninong, pasaro-saro

sa pagsabwag kan mga bitoon. Naghihimasi

an aki kan itinugon na bagas sa sainda.

Sa saiyang pagsapugay napahiling

an mga gapo. Pighahali niya ini na garo

mga kuto. Nakasablay an mga basang

gubing. Malalatom an mga kolor.

Nagpupuon nang magkakan an tagiptip

buda takla. Toninong an mga gripo.

Naglulungsi an mga omboy. Naaalang

an mga ngabil. Narumarom an paghiling.

Nagbabados nin pan’os. Naglalabar sa gilid

an mga ikos. Signos kan paabot pang uranon.

Maogayon na Diyos, lulunton mo na daw

an kinaban, tutunawon an balangaw?

Anong dulot an boot? Bulawan na kararaw?

Anong klaseng pantyong an marokyaw

kan saimong banal na ngaran? Anong tubig

an mabonyag sa mga butod na hawak?





Sumagang

Tanganing dai mag-uran

magkurit nin saldang.

Tanganing dai magkitkilat

magtanom nin sundang.

Ngonyan na mga panahon

mayong untok an uran

asin pigtatakla na an mga sundang.

Kun magsubang an saldang

nanggugurot, nampupugot.

Nakangurot na a’ngog an daga.

Dangan an tubig-uran sa bulod

minahilig na sa banwa: may laboy,

gapo asin basod kaiba an baha

nananaklot, nananaklot

an bagong aswang

minsan igwang saldang!


Diit na sana an dai pa nakakamidbid kay KRISTIAN SENDON CORDERO, sarong ganador sa mga patiribayan sa pagsurat sa Bikol buda bilog na Pilipinas, arog kan Premio Tomas Arejola, Don Carlos Palanca Awards buda Maningning Miclat. Nagkapira sa mga libro niya iyo an "Mga Tulang Tulala", "Santigwar" buda "Pusuanon." Saro man siyang paraturo sa Ateneo de Naga University.

Karangahan Vol. XII Oktubre 2009

Author: Jai Jesus Uy Borlagdan /

ISKO CANDAZA

Siisay an Uragon?


Ini an istorya na sakong tinipon sa haloy na panahon

Sakuyang hinalungkat sa kalot,nakatago sana sa kahon.

Mga ugaling lapa; haloy ng namamarong pano mabata

Ngane maaraman mo dai ka kuna magtiwa-tiwa.

Kan inot kadakol kami barkada maisipon

Mga ugali sa mantok, gari mga patal na mga upon.


Lalo na pag nag- iriba an gabos baga mga mahambog

Uragon asin mga maiisog pero nata pirme may ludog.

Yaon an manlaenlaen na istorya na puro sana paros

Garo man sana baga bagyo kun itamaan natataros.

Siya an uragon! Siya an madunong! Siya an gabos

Kaya kami mga uripon huni digdi sa gilid makilimos.


Bago mo ibuka an ngimot dapat mong pag- isipan

Ngane dai ka nanggad makaraot sa pag-iribanan.

Habo mi man kan rebok, dai mo kami pagpiriton

Baka mahiling mo kon siisay talaga an uragon.

Dai kana maghalat na malastiko ka pa sa payo

Aram na kan gabos an saimong nakatago na sekreto.


Bago mo maheling an muta kan ibang tawo

Hilingon mo kuna kun may muta an mata mo.

An luho kan sadit na dagom saimong naheheling

Pero an luho kan patok ika baga naduduling.

Aram mo nan istorya kan mga tawo sa barangay

Pero an saemong buhay, nata saimo bagang piglikay?



Si Neil Francis Candaza o mas midbid sa radyo bilang si Isko '07, sarong Malilipotnon, buda saro sa mga nangungurog na para-rawitdawit sa istilong suanoy o tradisyonal. Nakua niya an pangaduwang puwesto sa 2008 Tigsikan Challenge sa Tabaco City, buda kaapil siya kan TAWO: Tabaco Writers' Workshop buda padabang parasurat kan An Banwa: Kultura buda Artes kan Tabaco.